Παιδί και όραση στο σχολείο
8 σημάδια που χρειάζονται έλεγχο από οφθαλμίατρο
Με το άνοιγμα των σχολείων, οι μαθητές επέστρεψαν και πάλι στις τάξεις, στα βιβλία και στην καθημερινή επαφή με τον πίνακα και τις οθόνες. Η νέα σχολική χρονιά είναι μια καλή αφορμή για τους γονείς να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στην όραση του παιδιού, καθώς η καθαρή και άνετη όραση είναι σημαντική για πολλές από τις δραστηριότητες της σχολικής καθημερινότητας.
Το πρόβλημα είναι ότι τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται ή δεν μπορούν πάντα να περιγράψουν ότι δεν βλέπουν καλά. Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να θεωρεί φυσιολογικό ότι δυσκολεύεται να δει καθαρά τον πίνακα ή να έχει προσαρμόσει τη συμπεριφορά του σε μια οπτική δυσκολία χωρίς να παραπονιέται.
Για τον λόγο αυτό, με την επιστροφή του παιδιού στο σχολείο, είναι σημαντικό οι γονείς να γνωρίζουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι χρειάζεται οφθαλμολογικός έλεγχος. Ποια συμπτώματα αξίζει να προσέξουν και πότε είναι σκόπιμο ένα παιδί να εξεταστεί από οφθαλμίατρο;
1. Δεν βλέπει καθαρά στον πίνακα
Η δυσκολία να διακρίνει ένα παιδί καθαρά όσα γράφονται στον πίνακα μπορεί να αποτελεί ένα από τα πρώτα σημάδια μυωπίας. Η μυωπία προκαλεί θολή όραση κυρίως σε μακρινές αποστάσεις και συχνά γίνεται αντιληπτή κατά τη σχολική ηλικία.
Το παιδί μπορεί να ζητά να κάθεται πιο κοντά στον πίνακα, να μισοκλείνει τα μάτια του για να δει καλύτερα ή να δυσκολεύεται να αντιγράψει όσα βλέπει από απόσταση. Μερικές φορές μάλιστα, το ίδιο δεν αντιλαμβάνεται ότι η όρασή του έχει αλλάξει.
2. Πλησιάζει πολύ κοντά στο βιβλίο ή την οθόνη
Το να πλησιάζει περιστασιακά ένα παιδί πολύ κοντά σε ένα βιβλίο ή μια οθόνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα όρασης. Όταν όμως διαβάζει συστηματικά από πολύ μικρή απόσταση, φέρνει το βιβλίο ή το tablet πολύ κοντά στα μάτια του ή κάθεται πολύ κοντά στην τηλεόραση, είναι μια συμπεριφορά που αξίζει να προσέξουν οι γονείς.
Η συνήθεια αυτή μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη όραση ή μη διορθωμένο διαθλαστικό σφάλμα, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλα σημάδια, όπως θολή όραση από απόσταση, δυσκολία να δει τον πίνακα ή συχνό μισόκλεισμα των ματιών.
3. Μισοκλείνει τα μάτια για να δει καλύτερα
Το συχνό μισόκλεισμα των ματιών μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί δυσκολεύεται να δει καθαρά. Μισοκλείνοντας τα μάτια περιορίζει προσωρινά τις ακτίνες φωτός που εισέρχονται σε αυτά και μπορεί να βελτιώνει για λίγο την ευκρίνεια της εικόνας, ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε ορισμένα διαθλαστικά σφάλματα.
Εάν το παιδί μισοκλείνει επανειλημμένα τα μάτια του όταν προσπαθεί να διαβάσει τον πίνακα, να παρακολουθήσει τηλεόραση ή να αναγνωρίσει αντικείμενα από απόσταση, είναι σκόπιμο να πραγματοποιηθεί οφθαλμολογικός έλεγχος.
4. Παραπονιέται για πονοκέφαλο ή κουράζονται τα μάτια του όταν διαβάζει
Ο πονοκέφαλος στα παιδιά μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και δεν αποτελεί από μόνος του ένδειξη προβλήματος όρασης. Όταν όμως εμφανίζεται επανειλημμένα κατά τη διάρκεια ή μετά το διάβασμα και συνοδεύεται από κόπωση των ματιών, θολή όραση ή δυσκολία στην παρατεταμένη κοντινή εργασία, είναι σκόπιμο να διερευνηθεί εάν υπάρχει κάποια οφθαλμολογική αιτία.
Σε ορισμένα παιδιά, η μη διορθωμένη υπερμετρωπία ή ο αστιγματισμός, καθώς και δυσκολίες στη συνεργασία των δύο ματιών, μπορεί να προκαλούν κόπωση, θολή όραση ή άλλα ενοχλήματα κατά το διάβασμα και την παρατεταμένη εργασία σε κοντινή απόσταση.
5. Κλείνει το ένα μάτι ή γέρνει το κεφάλι του
Εάν το παιδί σας κλείνει ή καλύπτει συχνά το ένα μάτι όταν διαβάζει ή γέρνει συστηματικά το κεφάλι του για να δει καλύτερα, είναι μια συμπεριφορά που αξίζει να προσέξουν οι γονείς. Η ασυνήθιστη αυτή στάση μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο με τον οποίο το παιδί προσπαθεί να βλέπει πιο καθαρά ή πιο άνετα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με διαφορά στην όραση μεταξύ των δύο ματιών, στραβισμό, διπλωπία ή άλλη διαταραχή της όρασης.
6. Τρίβει συχνά τα μάτια του
Το συχνό τρίψιμο των ματιών είναι μια συμπεριφορά που παρατηρείται συχνά στα παιδιά και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα όρασης. Μπορεί να εμφανίζεται όταν το παιδί είναι κουρασμένο, αλλά μπορεί επίσης να σχετίζεται με αλλεργική επιπεφυκίτιδα, ξηρότητα ή ερεθισμό των ματιών. Όταν το παιδί τρίβει επίμονα τα μάτια του, ιδιαίτερα εάν συνυπάρχουν κνησμός, κοκκινίλα, δακρύρροια, εκκρίσεις ή ευαισθησία στο φως, είναι σημαντικό να διερευνηθεί η αιτία.
7. Το ένα μάτι «φεύγει» προς τα μέσα ή προς τα έξω
Εάν παρατηρείτε ότι το ένα μάτι του παιδιού αποκλίνει προς τα μέσα ή προς τα έξω και δεν ευθυγραμμίζεται με το άλλο, είτε συνεχώς είτε κατά διαστήματα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη στραβισμού. Σε ορισμένα παιδιά, η απόκλιση του ματιού είναι εμφανής μόνο περιστασιακά και μπορεί να παρατηρείται συχνότερα όταν το παιδί είναι κουρασμένο ή αφηρημένο.
Ο στραβισμός χρειάζεται οφθαλμολογική αξιολόγηση, καθώς μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική ανάπτυξη της όρασης. Σε ορισμένα παιδιά μπορεί να οδηγήσει σε αμβλυωπία («τεμπέλικο μάτι»), μια κατάσταση κατά την οποία η όραση στο ένα μάτι δεν αναπτύσσεται στον βαθμό που θα έπρεπε.
Η έγκαιρη διάγνωση του στραβισμού και της αμβλυωπίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η θεραπεία της αμβλυωπίας είναι αποτελεσματικότερη όταν ξεκινά σε μικρή ηλικία, όσο το οπτικό σύστημα του παιδιού εξακολουθεί να αναπτύσσεται.
8. Δεν παραπονιέται για τίποτα…αλλά έχει καιρό να εξεταστεί
Η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει πάντα ότι η όραση του παιδιού είναι φυσιολογική. Ορισμένα προβλήματα μπορεί να υπάρχουν χωρίς το παιδί να αντιλαμβάνεται ότι δεν βλέπει όσο καλά θα έπρεπε ή χωρίς να μπορεί να περιγράψει τη δυσκολία του.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να έχει υπερμετρωπία, αστιγματισμό ή σημαντική διαφορά στη διάθλαση μεταξύ των δύο ματιών (ανισομετρωπία) χωρίς εμφανή ενόχληση. Όταν μάλιστα το ένα μάτι βλέπει καλύτερα από το άλλο, το παιδί μπορεί να λειτουργεί ικανοποιητικά στην καθημερινότητά του και το πρόβλημα να παραμένει απαρατήρητο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ματιών μπορεί να οδηγήσει σε αμβλυωπία.
Γι’ αυτό, ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος στα παιδιά είναι σημαντικός ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα. Μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα προβλήματα όρασης που διαφορετικά θα μπορούσαν να παραμείνουν αδιάγνωστα.
Παιδί και όραση | Πότε να απευθυνθείτε σε οφθαλμίατρο;
Εάν παρατηρείτε κάποιο από τα παραπάνω σημάδια ή έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από τον τελευταίο οφθαλμολογικό έλεγχο του παιδιού, μια ολοκληρωμένη εξέταση μπορεί να εντοπίσει πιθανά διαθλαστικά ή άλλα προβλήματα της όρασης και να καθορίσει εάν χρειάζεται παρακολούθηση ή αντιμετώπιση.
Ο Οφθαλμίατρος Νικόλαος Καζαντζής μπορεί να πραγματοποιήσει ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο, με στόχο την αξιολόγηση της όρασης και της υγείας των ματιών του παιδιού.
Ο οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής
Leave a reply