Συχνές Ερωτήσεις

Ο προληπτικός έλεγχος στα παιδιά είναι απαραίτητος για την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία προβλημάτων όρασης που μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη της όρασης και την απόδοση στο σχολείο.

– Δυσκολία στην όραση μακριά ή κοντά

– Διαφόρου τύπου ενοχλήσεις στα μάτια, με ή χωρίς αλλαγή στην όραση, όπως δάκρυσμα, κνησμός, κάψιμο ή πόνος

– Πονοκέφαλος

– Συχνό τρίψιμο των ματιών

– Δυσκολία συγκέντρωσης

– Στραβισμός (αλληθωρισμός)

– Πτώση της απόδοσης στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο

Ο καταρράκτης είναι πάθηση του ματιού κατά την οποία θολώνει ο φυσικός φακός που βρίσκεται στο εσωτερικό του. Ο φυσιολογικός φακός είναι διαφανής και επιτρέπει στο φως να περάσει προς τον αμφιβληστροειδή. Στον καταρράκτη, η θόλωση εμποδίζει τη σωστή διέλευση του φωτός, με αποτέλεσμα η εικόνα να φτάνει θολή.

Οι ασθενείς συχνά τον περιγράφουν σαν να βλέπουν μέσα από «ομίχλη». Δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν πρόσωπα από μακριά, παρατηρούν ξεθωριασμένα χρώματα και έχουν μεγαλύτερη δυσκολία στην όραση τη νύχτα.

Αίτια:

1. Ηλικία – συνήθως μετά τα 60 έτη

2. Συγγενής καταρράκτης σε παιδιά από τη γέννηση

3. Παρενέργεια φαρμάκων, όπως η κορτιζόνη

4. Εμφάνιση σε διαβητικούς ασθενείς

Αντιμετώπιση:
Η θεραπεία του καταρράκτη είναι αποκλειστικά χειρουργική. Η επέμβαση είναι σύντομη, ανώδυνη και πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία, μόνο με κολλύριο – χωρίς ενέσεις και χωρίς ανάγκη για κάλυψη του ματιού μετεγχειρητικά. Η μετεγχειρητική αγωγή διαρκεί περίπου 3 εβδομάδες.

Το γλαύκωμα είναι μια πάθηση του οπτικού νεύρου, το οποίο μεταφέρει τις οπτικές πληροφορίες από το μάτι στον εγκέφαλο. Χαρακτηρίζεται κυρίως από την αθόρυβη – ασυμπτωματική εξέλιξή του για μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός που συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση και θεραπεία. Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να προκαλέσει μόνιμη απώλεια όρασης, ακόμη και τυφλότητα.

Συνήθως συνοδεύεται από αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, όμως μπορεί να εμφανιστεί και σε ασθενείς με φυσιολογικές τιμές πίεσης. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, είναι ήδη προχωρημένα και περιλαμβάνουν θολή όραση και μείωση της περιφερικής όρασης (όραση «σαν από τούνελ»). Σε τελικά στάδια οδηγεί σε πλήρη απώλεια όρασης.

Διάγνωση:
Η διάγνωση του γλαυκώματος γίνεται με συνδυασμό εξετάσεων όπως:

• Μέτρηση ενδοφθάλμιας πίεσης

• Βυθοσκόπηση, ιδανικά ψηφιακή με φωτογράφηση του οπτικού νεύρου

• Οπτική τομογραφία (OCT)

• Οπτικά πεδία

• Παχυμετρία κερατοειδούς

• Γωνιοσκόπηση

Όλες οι παραπάνω εξετάσεις πραγματοποιούνται στο ιατρείο μας.

Θεραπεία:
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το στάδιο και περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, laser ή χειρουργική επέμβαση.

Πρόληψη:
Συνιστάται πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος μετά τα 40 έτη, καθώς και υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης και εξέλιξης της νόσου.

Αυτός είναι από τους πιο συχνούς μύθους που καλούμαστε να εξηγούμε ως οφθαλμίατροι. Τα γυαλιά δεν κάνουν τα μάτια να «τεμπελιάζουν» – αντίθετα, αποτελούν ένα μέσο που βοηθά τις εικόνες να εστιάσουν σωστά στην ωχρά κηλίδα, το κέντρο της όρασης στο εσωτερικό του ματιού.

Όταν κάποιος έχει διαθλαστικό πρόβλημα και δεν φορά γυαλιά, βλέπει θολά, σε βαθμό που εξαρτάται από το μέγεθος του προβλήματος. Με την πρώτη χρήση γυαλιών, ο εγκέφαλος «ξυπνά», γιατί του δίνεται για πρώτη φορά η επιλογή της καθαρής όρασης. Από εκεί και πέρα έχει πλέον μέτρο σύγκρισης — και όταν τα γυαλιά αφαιρούνται, διαμαρτύρεται, γιατί η καθαρή όραση είναι εξελικτικά προτιμότερη από τη θολή.

Άρα μιλάμε για βελτίωση της οπτικής λειτουργίας και όχι για «τεμπέλιασμα» των ματιών!

Εάν δεν υπάρχει κάποιο οφθαλμολογικό πρόβλημα ή οικογενειακό ιστορικό οφθαλμολογικών παθήσεων, τότε μεταξύ 20–40 ετών συνιστώνται τουλάχιστον δύο προληπτικοί έλεγχοι. Ο έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει:

• Διαθλαστικό έλεγχο

• Τονομέτρηση

• Εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία

• Βυθοσκόπηση με μυδρίαση (με κολλύριο που διαστέλλει την κόρη) ή ψηφιακή βυθοσκόπηση χωρίς ανάγκη μυδρίασης

Στη συνέχεια, συνιστώνται:

• Μεταξύ 40–60 ετών: προληπτικός έλεγχος κάθε 2–3 χρόνια

• Μετά τα 60 έτη: έλεγχος κάθε χρόνο

Εάν υπάρχει ήδη κάποια πάθηση ή ισχυρό οικογενειακό ιστορικό, το διάστημα των εξετάσεων προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Ναι, τα γυαλιά ηλίου είναι απαραίτητα για τα παιδιά — αλλά μόνο μετά τα 3 έτη, και αφού προηγηθεί οφθαλμολογικός έλεγχος που θα επιβεβαιώσει ότι δεν χρειάζονται γυαλιά οράσεως. Η όραση των παιδιών βρίσκεται σε ανάπτυξη και ολοκληρώνεται περίπου στα 6,5 έτη. Αν υπάρχει διαθλαστικό πρόβλημα και δεν διορθωθεί έγκαιρα, τότε υπάρχει κίνδυνος να «τεμπελιάσει» το μάτι.

Προτιμήστε ανοιχτόχρωμους φακούς, ώστε να επιτρέπεται η είσοδος της ορατής και ευεργετικής ηλιακής ακτινοβολίας, η οποία συμβάλλει στην ομαλή ανάπτυξη της φυσιολογικής όρασης. Ένα πρακτικό tip: μέσα από τα γυαλιά θα πρέπει να μπορείτε να διακρίνετε το ματάκι του παιδιού.

Πριν τα 3 έτη, γυαλιά ηλίου φοριούνται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως όταν το παιδί κλείνει συνεχώς το ένα μάτι στον ήλιο — κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε «τεμπέλιασμα» του συγκεκριμένου ματιού.

Κατά τη διάρκεια της κύησης ο οργανισμός της γυναίκας υφίσταται σημαντικές μεταβολές, μερικές από τις οποίες μπορούν να επηρεάσουν και την όραση. Η πιο συχνή μεταβολή είναι η εμφάνιση ή επιδείνωση προϋπάρχουσας μυωπίας, καθώς και διαταραχές στην εστίαση και προσαρμογή. Τα περισσότερα από αυτά τα φαινόμενα είναι παροδικά και υποχωρούν λίγους μήνες μετά τον τοκετό.

Άλλες μεταβολές που μπορεί να εμφανιστούν είναι:

α. Κερατοειδής

Ο κερατοειδής, η διαφανής μεμβράνη στην πρόσθια επιφάνεια του ματιού, μπορεί στην εγκυμοσύνη να αλλάξει καμπυλότητα και να παρουσιάσει οίδημα. Αυτό οδηγεί σε:

• Δυσανεξία στη χρήση φακών επαφής

• Ξηροφθαλμία

• Πιθανό τραυματισμό στο επιθήλιο του κερατοειδούς, με πόνο και θολή όραση

β. Φωτοφοβία

Αυξημένη ευαισθησία στο φως, η οποία μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους και δυσκολία στην όραση.

γ. Κεντρική Ορώδης Χοριοαμφιβληστροειδοπάθεια

Πρόκειται για τη δημιουργία οιδήματος στην ωχρά κηλίδα. Συνήθως υποχωρεί αυτόματα μετά τον τοκετό.

δ. Προεκλαμψία – Εκλαμψία

Στις καταστάσεις αυτές εμφανίζεται υπέρταση, η οποία μπορεί να προκαλέσει:

• Οίδημα αμφιβληστροειδούς

• Οίδημα οπτικού νεύρου

• Οπτική νευρίτιδα

• Ορώδη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς
  Και εδώ, η πορεία είναι συνήθως καλοήθης και τα συμπτώματα υποχωρούν μετά τον τοκετό.

Επιβάρυνση προϋπαρχουσών παθήσεων

Κατά την κύηση μπορεί να επιδεινωθούν προϋπάρχουσες καταστάσεις, όπως:

• Διαβήτης

• Υπέρταση

• Αδένωμα υποφύσεως

• Γλαύκωμα

Διαθλαστικές επεμβάσεις

Δεν πρέπει να πραγματοποιούνται κατά την κύηση, αλλά ούτε λίγους μήνες πριν ή μετά από αυτήν, καθώς τα αποτελέσματα μπορεί να είναι απρόβλεπτα.

Συμπτώματα που απαιτούν επείγουσα επίσκεψη σε οφθαλμίατρο

• Θολή όραση

• Έντονος πονοκέφαλος

• Διαταραχές στα οπτικά πεδία

Φάρμακα στην κύηση

• Τοπικά αναισθητικά και κολλύρια μυδρίασης: ασφαλή

• Αντιγλαυκωματικά: χρησιμοποιούνται στη χαμηλότερη δυνατή δόση — κάποια διακόπτονται λίγες μέρες πριν τον τοκετό

• Τοπικά αντιβιοτικά και στεροειδή: επιτρέπονται όταν χρειάζονται

• Συστηματικά αντιβιοτικά: καλό είναι να αποφεύγονται

Συμπέρασμα

Η οφθαλμολογική εξέταση πρέπει να αποτελεί μέρος του προγεννητικού ελέγχου, καθώς συχνά αποκαλύπτει μεταβολές στην υγεία των ματιών που μπορεί να αντανακλούν σοβαρότερες καταστάσεις.

Τέλος, είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η μυωπία, ακόμη και όταν συνοδεύεται από παλαιότερα αντιμετωπισμένες παθολογίες του αμφιβληστροειδούς, δεν αποτελεί αντένδειξη για φυσιολογικό τοκετό.

Η συνεχής και παρατεταμένη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών μπορεί να προκαλέσει κοπιωπία, δηλαδή θολή και κουρασμένη όραση, ερεθισμένα ή κόκκινα μάτια, πονοκέφαλο, μειωμένη αντίληψη χρωμάτων, ακόμη και διπλωπία ή αίσθημα ναυτίας. Τα συμπτώματα αυτά οφείλονται κυρίως στη συνεχή κοντινή σύγκλιση των ματιών και στη μείωση του βλεφαρίσματος, που οδηγεί σε ξηρότητα.

Για να μειωθούν αυτά τα προβλήματα, είναι σημαντικό:

• Να φοριούνται γυαλιά οράσεως όταν υπάρχει διαθλαστικό πρόβλημα

• Να χρησιμοποιούνται τεχνητά δάκρυα για ενυδάτωση

• Να υπάρχει καλός φωτισμός στον χώρο

• Να διατηρείται σωστή στάση σώματος

• Να γίνονται συχνά διαλείμματα

Ένας απλός και αποτελεσματικός κανόνας είναι ο 20-20-20:
Κάθε 20 λεπτά, κοιτάζουμε για 20 δευτερόλεπτα σε απόσταση 20 μέτρων (π.χ. έξω από το παράθυρο), ώστε να χαλαρώνει η εστίαση και η όραση.

Για να μπορέσει κάποιος να υποβληθεί σε διαθλαστική επέμβαση, πρέπει να πληρούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις, ώστε η διαδικασία να είναι ασφαλής και το αποτέλεσμα σταθερό και προβλέψιμο:

α. Ηλικία άνω των 18 ετών
Η όραση πρέπει να έχει ωριμάσει πλήρως πριν εξεταστεί η δυνατότητα επέμβασης.

β. Σταθερή διαθλαστική κατάσταση για τουλάχιστον έναν χρόνο
Απαιτούνται δύο οφθαλμολογικοί έλεγχοι με διαφορά ενός έτους, που να δείχνουν σταθερά νούμερα μυωπίας, αστιγματισμού ή υπερμετρωπίας.

γ. Απουσία συστηματικών ή οφθαλμικών παθήσεων
Παθήσεις όπως αυτοάνοσα νοσήματα, γλαύκωμα ή άλλες οφθαλμικές νόσοι μπορεί να αποτελούν αντένδειξη.

δ. Όχι λήψη συγκεκριμένης φαρμακευτικής αγωγής
Φάρμακα όπως ανοσοκατασταλτικά ή συστηματικά στεροειδή μπορούν να επηρεάσουν την επούλωση.

ε. Όχι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή προσπάθειας για εγκυμοσύνη
Οι ορμονικές μεταβολές επηρεάζουν τη διαθλαστική κατάσταση και τα αποτελέσματα μπορεί να μην είναι σταθερά.

Αν όλες οι παραπάνω προϋποθέσεις πληρούνται, τότε ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προχωρήσει σε πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο ώστε να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλος υποψήφιος για διαθλαστική επέμβαση.

Το πιστοποιητικό υγείας — είτε αφορά δίπλωμα οδήγησης είτε οποιαδήποτε άλλη χρήση — εκδίδεται μόνο μετά από πλήρη οφθαλμολογική εξέταση. Οποιαδήποτε υπογραφή χωρίς εξέταση είναι αντιδεοντολογική και επιστημονικά αβάσιμη. Αντίστοιχα, και το άτομο που ζητά πιστοποιητικό χωρίς να εξεταστεί, λειτουργεί ανεύθυνα και δυνητικά επικίνδυνα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για οδήγηση, όπου καθημερινά καταγράφονται πολλά ατυχήματα.

Όρια όρασης για δίπλωμα οδήγησης:

• Απαιτούνται 5/10 σε κάθε μάτι (με ή χωρίς γυαλιά)
  ή

• Αθροιστικά 10/10 και για τα δύο μάτια (π.χ. 1/10 και 9/10)

Για επαγγελματικά διπλώματα:

• Απαιτούνται τουλάχιστον 7/10 σε κάθε μάτι, αυστηρά.

Επιπλέον, απαιτείται:

• Καλή αντίληψη χρωμάτων, η οποία εξετάζεται με ειδικά τεστ — απαραίτητο ειδικά στα επαγγελματικά διπλώματα.

• Φυσιολογικά οπτικά πεδία, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής οδήγηση.

Η εξέταση είναι απαραίτητη, όχι τυπική — εξασφαλίζει ότι ο οδηγός μπορεί να κινείται με ασφάλεια τόσο για τον ίδιο όσο και για τους άλλους.