Φωτοφοβία: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η φωτοφοβία, γνωστή και ως αυξημένη ευαισθησία στο φως, είναι ένα σύμπτωμα κατά το οποίο το φυσικό ή τεχνητό φως προκαλεί έντονη ενόχληση, δυσφορία ή ακόμη και πόνο στα μάτια. Μπορεί να εκδηλωθεί κατά την έκθεση στον ήλιο, σε έντονο φωτισμό εσωτερικών χώρων, στους προβολείς των αυτοκινήτων ή στις οθόνες ηλεκτρονικών συσκευών ακόμη και όταν η ένταση του φωτός θεωρείται φυσιολογική. Στο άρθρο που ακολουθεί παρουσιάζονται τα συχνότερα αίτια της φωτοφοβίας, τα συμπτώματα που μπορεί να τη συνοδεύουν και οι περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται άμεση εξέταση από οφθαλμίατρο.

Τι είναι η φωτοφοβία;

Ως φωτοφοβία ορίζεται η παθολογικά αυξημένη ευαισθησία στο φως κατά την οποία η έκθεση σε φωτεινά ερεθίσματα προκαλεί έντονη ενόχληση, δυσφορία ή πόνο στα μάτια και σε ορισμένες περιπτώσεις, πονοκέφαλο. Παρά την ονομασία της δεν αποτελεί πραγματικό φόβο απέναντι στο φως, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να σχετίζεται με διάφορες οφθαλμολογικές ή νευρολογικές καταστάσεις. Η ένταση και ο τρόπος εκδήλωσης της φωτοφοβίας διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται μόνο κατά την έκθεση σε έντονο ηλιακό φως, ενώ σε άλλες μπορεί να προκαλεί ενόχληση ακόμη και ο συνηθισμένος τεχνητός φωτισμός, οι προβολείς κατά τη νυχτερινή οδήγηση ή οι οθόνες ηλεκτρονικών συσκευών. Μπορεί να αφορά το ένα ή και τα δύο μάτια και να συνοδεύεται από δακρύρροια, ακούσιο κλείσιμο ή μισόκλεισμα των βλεφάρων, θολή όραση ή επιδείνωση προϋπάρχοντος οφθαλμικού πόνου.

Ποια είναι τα αίτια της φωτοφοβίας;

Για τη σωστή αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζονται η έναρξη και η διάρκεια του συμπτώματος, η παρουσία πόνου ή ερυθρότητας, η κατάσταση της όρασης και τυχόν συνοδά νευρολογικά συμπτώματα. Η φωτοφοβία μπορεί να οφείλεται σε παθήσεις της οφθαλμικής επιφάνειας, του κερατοειδούς ή του εσωτερικού του οφθαλμού, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδέεται με νευρολογικές καταστάσεις, όπως η ημικρανία. Για τη σωστή αξιολόγηση είναι σημαντικό να αξιολογούνται ο χρόνος έναρξης και η διάρκεια του συμπτώματος, αν αφορά το ένα ή και τα δύο μάτια, καθώς και η παρουσία συνοδών ενοχλημάτων, όπως πόνος, ερυθρότητα, δακρύρροια, θολή όραση ή πονοκέφαλος. Τα στοιχεία αυτά βοηθούν τον οφθαλμίατρο να διακρίνει μια ήπια και παροδική ενόχληση από μια κατάσταση που χρειάζεται άμεση διερεύνηση.

1.Παθήσεις του κερατοειδούς

Επειδή ο κερατοειδής διαθέτει έντονη αισθητική νεύρωση, οποιαδήποτε βλάβη ή φλεγμονή στην επιφάνειά του μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και φωτοφοβία. Στα συχνότερα αίτια περιλαμβάνονται οι εκδορές και οι τραυματισμοί του κερατοειδούς, η παρουσία ξένου σώματος, η κερατίτιδα, το έλκος του κερατοειδούς, καθώς και οι επιπλοκές που μπορεί να σχετίζονται με λανθασμένη ή παρατεταμένη χρήση φακών επαφής. Φωτοφοβία μπορεί επίσης να εμφανιστεί μετά από υπερβολική έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η φωτοκερατίτιδα, μια οξεία βλάβη του επιθηλίου του κερατοειδούς, η οποία μπορεί να προκληθεί από εργασίες ηλεκτροσυγκόλλησης χωρίς τα κατάλληλα μέτρα προστασίας, από ειδικούς λαμπτήρες υπεριώδους ακτινοβολίας ή από την έντονη αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στο χιόνι.

2.Ραγοειδίτιδα και ενδοφθάλμιες φλεγμονές

Η πρόσθια ραγοειδίτιδα αποτελεί σημαντική οφθαλμολογική αιτία φωτοφοβίας. Πρόκειται για φλεγμονή που προσβάλλει κυρίως την ίριδα και συχνά, το ακτινωτό σώμα, προκαλώντας πόνο, ερυθρότητα γύρω από τον κερατοειδή, θολή όραση και έντονη ευαισθησία στο φως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και ο φωτισμός του υγιούς ματιού μπορεί να προκαλέσει πόνο στο πάσχον. Το εύρημα αυτό σχετίζεται με την ταυτόχρονη σύσπαση της κόρης και στα δύο μάτια και μπορεί να παρατηρηθεί κυρίως στην πρόσθια ραγοειδίτιδα. Επειδή η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει την όραση, χρειάζεται έγκαιρη οφθαλμολογική αξιολόγηση και κατάλληλη θεραπεία.

3.Ξηροφθαλμία

Η ξηροφθαλμία αποτελεί συχνή αιτία φωτοφοβίας, καθώς η αστάθεια της δακρυϊκής στιβάδας και ο ερεθισμός της οφθαλμικής επιφάνειας μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία των ματιών στο φως. Συνήθως συνοδεύεται από αίσθημα καύσου, ξένου σώματος, τσούξιμο, δακρύρροια ή διακυμάνσεις στην ποιότητα της όρασης. Σε ορισμένους ασθενείς, η ξηροφθαλμία μπορεί να συνυπάρχει με ημικρανία. Η σχέση αυτή φαίνεται να συνδέεται με κοινούς νευρικούς μηχανισμούς που συμμετέχουν στην επεξεργασία του φωτός και του πόνου, γεγονός που μπορεί να εντείνει τη φωτοφοβία.

4.Ημικρανία και άλλες νευρολογικές καταστάσεις

Η φωτοφοβία αποτελεί ένα από τα συχνότερα συνοδά συμπτώματα της ημικρανίας. Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, το φως μπορεί να εντείνει τον πονοκέφαλο, τη ναυτία και τη συνολική δυσφορία, γι’ αυτό πολλοί ασθενείς προτιμούν να παραμένουν σε σκοτεινό και ήσυχο περιβάλλον μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Αυξημένη ευαισθησία στο φως μπορεί επίσης να εμφανιστεί μετά από κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή διάσειση, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή οφθαλμολογικά ευρήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φωτοφοβία μπορεί να σχετίζεται και με άλλες νευρολογικές διαταραχές, όπως ο βλεφαρόσπασμος. Όταν ο οφθαλμολογικός έλεγχος δεν αναδεικνύει σαφή αιτία, η αξιολόγηση του ιστορικού ημικρανίας, τραυματισμού στο κεφάλι ή άλλων νευρολογικών συμπτωμάτων είναι σημαντική για την περαιτέρω διερεύνηση.

5.Φάρμακα και οφθαλμικές επεμβάσεις

Ορισμένα φάρμακα ή οφθαλμικές σταγόνες που προκαλούν διαστολή της κόρης μπορεί να αυξήσουν προσωρινά την ποσότητα φωτός που εισέρχεται στο μάτι, με αποτέλεσμα να εμφανιστεί φωτοφοβία. Το ίδιο μπορεί να συμβεί μετά από οφθαλμολογική εξέταση κατά την οποία χρησιμοποιούνται μυδριατικές σταγόνες, με την ενόχληση να υποχωρεί συνήθως καθώς επανέρχεται σταδιακά το φυσιολογικό μέγεθος της κόρης. Παροδική ευαισθησία στο φως μπορεί επίσης να παρουσιαστεί μετά από ορισμένες οφθαλμικές επεμβάσεις, ιδιαίτερα κατά την αρχική περίοδο της αποκατάστασης. Όταν, όμως, η φωτοφοβία είναι έντονη, επιμένει ή συνοδεύεται από πόνο, ερυθρότητα ή μείωση της όρασης, χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση, ώστε να αποκλειστούν επιπλοκές όπως φλεγμονή, βλάβη της οφθαλμικής επιφάνειας ή σοβαρή ξηροφθαλμία.

Ποια συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν τη φωτοφοβία;

Αν και η φωτοφοβία μπορεί να εκδηλωθεί ως μεμονωμένο σύμπτωμα, συχνά συνοδεύεται και από άλλες ενοχλήσεις, οι οποίες βοηθούν τον οφθαλμίατρο να προσανατολιστεί προς την πιθανή αιτία. Ανάλογα με την υποκείμενη κατάσταση, μπορεί να συνυπάρχουν:

  • πόνος, κάψιμο ή τσούξιμο στα μάτια
  • ακούσιο κλείσιμο ή μισόκλεισμα των βλεφάρων
  • αυξημένη δακρύρροια
  • Ερυθρότητα
  • αίσθημα ξένου σώματος
  • θολή ή μειωμένη όραση
  • πόνος γύρω ή πίσω από τα μάτια
  • πονοκέφαλος
  • ναυτία ή ζάλη, ιδιαίτερα όταν η φωτοφοβία σχετίζεται με ημικρανία.

Πότε χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική εξέταση;

Η φωτοφοβία χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση όταν εμφανίζεται ξαφνικά, είναι ιδιαίτερα έντονη ή συνοδεύεται από συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερη οφθαλμολογική ή νευρολογική κατάσταση. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν συνυπάρχουν:

  • έντονος πόνος στο μάτι
  • σημαντική ερυθρότητα
  • αιφνίδια θόλωση ή απώλεια της όρασης
  • πρόσφατος τραυματισμός ή επαφή με χημική ουσία
  • εμφάνιση των συμπτωμάτων μετά από οφθαλμική επέμβαση
  • έντονος πονοκέφαλος, πυρετός, αυχενική δυσκαμψία, σύγχυση, αδυναμία ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα.

Η σωστή διάγνωση ξεκινά από τον οφθαλμολογικό έλεγχο

Εάν παρουσιάζετε επίμονη ή αιφνίδια ευαισθησία στο φως, πόνο, ερυθρότητα, δακρύρροια ή μεταβολές στην όραση, επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για έναν ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο. Ο Οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής, μπορεί να διερευνήσει την αιτία της φωτοφοβίας και να προτείνει την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση, ανάλογα με τα ευρήματα και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

 

ο οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής

Ο οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής

 

Leave a reply