Υπόσφαγμα: Τι είναι και πότε χρειάζεται έλεγχο;

Το υπόσφαγμα αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες αιφνίδιας ερυθρότητας στο μάτι και συχνά προκαλεί έντονη ανησυχία στον ασθενή λόγω της χαρακτηριστικής εικόνας του. Συνήθως εμφανίζεται ως ένα έντονο κόκκινο σημάδι στο «λευκό» τμήμα του ματιού και μπορεί να γίνει αντιληπτό ξαφνικά, είτε από τον ίδιο τον ασθενή στον καθρέφτη είτε από κάποιο άλλο άτομο. Παρότι η εμφάνισή του μπορεί να είναι εντυπωσιακή ή ακόμη και ανησυχητική, στις περισσότερες περιπτώσεις το υπόσφαγμα είναι μια καλοήθης κατάσταση, η οποία δεν επηρεάζει την όραση και υποχωρεί αυτόματα.

Τι είναι το υπόσφαγμα;

Το υπόσφαγμα είναι η αιμορραγία που εμφανίζεται κάτω από τον επιπεφυκότα, δηλαδή κάτω από τη λεπτή διαφανή μεμβράνη που καλύπτει την εξωτερική επιφάνεια του οφθαλμού. Ο επιπεφυκότας περιέχει πολλά μικρά και εύθραυστα αιμοφόρα αγγεία. Όταν κάποιο από αυτά τα αγγεία σπάσει, μικρή ποσότητα αίματος διαχέεται στον χώρο ανάμεσα στον επιπεφυκότα και τον σκληρό χιτώνα, δημιουργώντας το χαρακτηριστικό κόκκινο σημάδι.

Η εικόνα του υποσφάγματος μπορεί να διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Άλλοτε εμφανίζεται ως μια μικρή, εντοπισμένη κόκκινη κηλίδα στο λευκό του ματιού και άλλοτε καταλαμβάνει μεγαλύτερη επιφάνεια, δίνοντας την εντύπωση ότι «γέμισε με αίμα» μεγάλο μέρος του ματιού. Παρά την έντονη εικόνα, το αίμα βρίσκεται επιφανειακά, κάτω από τον επιπεφυκότα και όχι στο εσωτερικό του ματιού.

Yπόσφαγμα | Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Το υπόσφαγμα μπορεί να εμφανιστεί χωρίς εμφανή αιτία, ακόμη και σε άτομα χωρίς γνωστό οφθαλμολογικό ή συστηματικό πρόβλημα. Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες μπορούν να αυξήσουν την πιθανότητα ρήξης ενός μικρού αγγείου του επιπεφυκότα, όπως:

Έντονος βήχας ή δυνατό φτέρνισμα. Η απότομη αύξηση της πίεσης στην περιοχή της κεφαλής μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη μικρού επιφανειακού αγγείου.
Εμετός ή έντονη σωματική προσπάθεια. Η άρση βάρους ή η έντονη καταπόνηση μπορεί να αυξήσει αιφνίδια την ενδοθωρακική ή φλεβική πίεση και να προκαλέσει υπόσφαγμα.
Τρίψιμο του ματιού. Ο έντονος ή επαναλαμβανόμενος μηχανικός ερεθισμός μπορεί να τραυματίσει μικρά αγγεία του επιπεφυκότα.
Μικροτραυματισμός ή ξένο σώμα. Ένα ήπιο χτύπημα, η είσοδος ξένου σώματος ή ο ερεθισμός της οφθαλμικής επιφάνειας μπορεί να σχετίζεται με την εμφάνιση υποσφάγματος.
Χρήση φακών επαφής. Η λανθασμένη τοποθέτηση, αφαίρεση ή χρήση φακών επαφής μπορεί να προκαλέσει επιφανειακό ερεθισμό ή μικροτραυματισμό.
Αρτηριακή υπέρταση. Η αυξημένη αρτηριακή πίεση μπορεί να επηρεάσει την αντοχή των μικρών αγγείων και πρέπει να ελέγχεται, ιδιαίτερα όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται.
Σακχαρώδης διαβήτης. Ο διαβήτης μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη ευθραυστότητα των αγγείων, κυρίως όταν δεν είναι καλά ρυθμισμένος.
Αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα .Φάρμακα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα αιμορραγίας. Η αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς ιατρική οδηγία.
Διαταραχές πήξης ή αιματολογικά νοσήματα. Σπανιότερα, επαναλαμβανόμενα ή εκτεταμένα υποσφάγματα μπορεί να σχετίζονται με συστηματικές διαταραχές της πήξης του αίματος.
Ηλικία και ευθραυστότητα των αγγείων. Με την πάροδο των ετών, τα μικρά αγγεία μπορεί να γίνονται πιο ευάλωτα, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης υποσφάγματος.

Η συχνή επανεμφάνιση υποσφάγματος, η εκτεταμένη αιμορραγία ή η συνύπαρξη αιμορραγικών εκδηλώσεων από άλλα σημεία του σώματος, όπως εύκολες μελανιές, ρινορραγίες ή αιμορραγία από τα ούλα, χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να διερευνηθεί εάν υπάρχει κάποιος υποκείμενος παράγοντας, όπως αρτηριακή υπέρταση, διαταραχή πήξης ή φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει την αιμόσταση.

Με ποια συμπτώματα εκδηλώνεται το υπόσφαγμα;

Το υπόσφαγμα εκδηλώνεται συνήθως με την αιφνίδια εμφάνιση μιας έντονα κόκκινης, καλά οριοθετημένης περιοχής στο λευκό μέρος του ματιού. Η έκτασή του μπορεί να διαφέρει, καθώς άλλοτε εμφανίζεται ως μικρή κόκκινη κηλίδα και άλλοτε καταλαμβάνει μεγαλύτερο τμήμα του σκληρού χιτώνα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το υπόσφαγμα:

δεν προκαλεί πόνο
δεν επηρεάζει την όραση
δεν συνοδεύεται από εκκρίσεις
δεν προκαλεί φωτοφοβία

Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να αναφέρουν ήπια ενόχληση, αίσθημα ξένου σώματος ή ελαφρύ ερεθισμό, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει ξηρότητα της οφθαλμικής επιφάνειας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν το υπόσφαγμα εμφανίζεται μετά από τραυματισμό στο μάτι ή στο πρόσωπο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο οφθαλμολογικός έλεγχος είναι απαραίτητος, ακόμη και αν η όραση φαίνεται ανεπηρέαστη.

Yπόσφαγμα | Διάγνωση

Η διάγνωση του υποσφάγματος γίνεται συνήθως με κλινική εξέταση από οφθαλμίατρο. Η χαρακτηριστική εικόνα της αιμορραγίας κάτω από τον επιπεφυκότα συχνά αρκεί για την αναγνώρισή του. Ωστόσο, ο οφθαλμολογικός έλεγχος είναι σημαντικός, καθώς επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για επιφανειακή αιμορραγία και βοηθά στον αποκλεισμό άλλων αιτιών ερυθρότητας, ερεθισμού ή τραυματισμού του ματιού. Κατά την εξέταση, ο οφθαλμίατρος αξιολογεί:

την οπτική οξύτητα, ώστε να διαπιστωθεί αν η όραση παραμένει ανεπηρέαστη.
την οφθαλμική επιφάνεια, για τον αποκλεισμό ξένου σώματος, εκδοράς ή έντονου ερεθισμού.
τον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα, με εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία.
τυχόν σημεία τραυματισμού ή φλεγμονής, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σχετικό ιστορικό ή συνοδά συμπτώματα.

Yπόσφαγμα | Θεραπεία

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το υπόσφαγμα δεν απαιτεί ειδική θεραπεία. Το αιμάτωμα απορροφάται σταδιακά από τον οργανισμό και η ερυθρότητα υποχωρεί αυτόματα συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες έως δύο εβδομάδες, ανάλογα με την έκταση της αιμορραγίας.

Εάν υπάρχει ήπιος ερεθισμός, αίσθημα ξένου σώματος ή ξηρότητα, η χρήση τεχνητών δακρύων μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στην οφθαλμική επιφάνεια, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του οφθαλμιάτρου. Κατά τη διάρκεια της αποδρομής του υποσφάγματος, συνιστάται ο ασθενής να αποφεύγει:

το έντονο τρίψιμο του ματιού
την άρση μεγάλου βάρους
την έντονη σωματική καταπόνηση, εφόσον αυτή φαίνεται να σχετίζεται με την εμφάνιση του υποσφάγματος

Πότε χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση;

Παρότι το υπόσφαγμα είναι συνήθως καλοήθης κατάσταση, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται άμεση αξιολόγηση από οφθαλμίατρο. Ο ασθενής πρέπει να εξεταστεί εάν η ερυθρότητα συνοδεύεται από πόνο, θολή ή μειωμένη όραση, έντονη φωτοφοβία, έκκριση, οίδημα ή δυσκολία στην κίνηση του ματιού. Άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος χρειάζεται επίσης όταν το υπόσφαγμα εμφανιστεί μετά από τραυματισμό στο μάτι ή στο πρόσωπο, ώστε να αποκλειστεί βαθύτερη βλάβη των οφθαλμικών δομών.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν τα επεισόδια υποσφάγματος είναι συχνά ή υποτροπιάζοντα, όταν η αιμορραγία είναι εκτεταμένη ή όταν συνυπάρχουν αιμορραγικές εκδηλώσεις από άλλα σημεία του σώματος, όπως εύκολες μελανιές, ρινορραγίες ή αιμορραγία από τα ούλα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση για πιθανούς υποκείμενους παράγοντες, όπως αρτηριακή υπέρταση, διαταραχές πήξης ή φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει την αιμόσταση.

Οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο | Νικόλαος Καζαντζής

Εάν παρατηρήσετε ξαφνική ερυθρότητα στο μάτι, έντονο κόκκινο σημάδι στο λευκό του οφθαλμού ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια υποσφάγματος, είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε οφθαλμίατρο. Ένας ολοκληρωμένος οφθαλμολογικός έλεγχος μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση, να αποκλείσει άλλες οφθαλμολογικές παθήσεις και να σας προσφέρει την κατάλληλη καθοδήγηση. Για υπεύθυνη αξιολόγηση και εξατομικευμένη φροντίδα, επικοινωνήστε με το ιατρείο μας και προγραμματίστε έναν πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο με τον οφθαλμίατρο στο Αγρίνιο, Νικόλαο Καζαντζή.

Ο Οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής

Υπόσφαγμα: Τι είναι και πότε χρειάζεται έλεγχο;