Πόνος στο μάτι: Μάθετε πού μπορεί να οφείλεται
Ο πόνος στο μάτι, γνωστός και ως άλγος οφθαλμού, μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετική ένταση και μορφή. Σε ορισμένες περιπτώσεις περιγράφεται ως κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση ξένου σώματος ή επιφανειακή ενόχληση, ενώ σε άλλες ως βαθύτερος πόνος μέσα ή πίσω από το μάτι. Ανάλογα με την αιτία, μπορεί να συνοδεύεται από κοκκίνισμα, δακρύρροια, φωτοφοβία, θόλωση της όρασης, πονοκέφαλο ή πόνο κατά την κίνηση του οφθαλμού. Η ένταση του πόνου από μόνη της δεν αρκεί για να προσδιοριστεί η σοβαρότητα ή η προέλευσή του, καθώς διαφορετικές οφθαλμολογικές παθήσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, η εξέταση από οφθαλμίατρο είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ο πόνος επιμένει, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από οποιαδήποτε μεταβολή της όρασης.
Συχνές αιτίες πόνου στο μάτι
Ο πόνος στο μάτι μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις, από έναν απλό ερεθισμό της οφθαλμικής επιφάνειας έως πιο σοβαρές φλεγμονώδεις, λοιμώδεις ή νευρολογικές παθήσεις. Η εντόπιση του πόνου, η διάρκειά του και τα συνοδά συμπτώματα βοηθούν στη διερεύνηση της αιτίας, χωρίς όμως να μπορούν να αντικαταστήσουν την οφθαλμολογική εξέταση. Οι συχνότερες αιτίες περιλαμβάνουν:
1.Ξηροφθαλμία και ερεθισμός της οφθαλμικής επιφάνειας
Η ξηροφθαλμία αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες επιφανειακής ενόχλησης και πόνου στο μάτι. Μπορεί να προκαλεί κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση ξένου σώματος, παροδική θόλωση της όρασης και κόπωση των ματιών. Τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται κατά την παρατεταμένη χρήση ψηφιακών οθονών, σε χώρους με κλιματισμό, καθώς και σε περιβάλλον με αέρα, σκόνη ή χαμηλή υγρασία. Ενόχληση μπορεί επίσης να εμφανιστεί ή να ενταθεί κατά τη χρήση φακών επαφής.
2.Ξένο σώμα και εκδορά κερατοειδούς
Η είσοδος σκόνης, άμμου, μικρών μεταλλικών ρινισμάτων ή άλλων σωματιδίων στο μάτι μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό. Το ξένο σώμα μπορεί να παραμείνει στην επιφάνεια του κερατοειδούς ή να εγκλωβιστεί κάτω από το άνω βλέφαρο προκαλώντας επαναλαμβανόμενη τριβή κατά τον βλεφαρισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί επίσης να δημιουργηθεί εκδορά, δηλαδή μια επιφανειακή λύση της συνέχειας του επιθηλίου του κερατοειδούς. Επειδή ο κερατοειδής διαθέτει έντονη νεύρωση, ακόμη και ένας μικρός επιφανειακός τραυματισμός μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο στο μάτι, αίσθηση ξένου σώματος, δακρύρροια, φωτοφοβία, κοκκίνισμα και δυσκολία στο άνοιγμα των βλεφάρων. Ο πόνος συχνά γίνεται εντονότερος κατά τον βλεφαρισμό.
3.Κερατίτιδα και έλκος κερατοειδούς
Η κερατίτιδα είναι η φλεγμονή του κερατοειδούς, δηλαδή του διαφανούς ιστού που καλύπτει το πρόσθιο τμήμα του ματιού. Μπορεί να είναι λοιμώδης ή μη λοιμώδης και να σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με μικροοργανισμούς, τραυματισμό, διαταραχές της οφθαλμικής επιφάνειας ή παρατεταμένη και ακατάλληλη χρήση φακών επαφής. Συνήθως εκδηλώνεται με πόνο στο μάτι, κοκκίνισμα, δακρύρροια, φωτοφοβία και θόλωση της όρασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί έλκος κερατοειδούς, δηλαδή εντοπισμένη βλάβη με απώλεια ιστού από την επιφάνειά του. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στους χρήστες φακών επαφής. Ο ύπνος με τους φακούς, ο ανεπαρκής καθαρισμός τους, η μη σωστή φροντίδα της θήκης και η επαφή των φακών με νερό κατά το ντους ή την κολύμβηση αυξάνουν τον κίνδυνο μικροβιακής κερατίτιδας.
4.Επιπεφυκίτιδα
Η επιπεφυκίτιδα είναι φλεγμονή του επιπεφυκότα, της λεπτής μεμβράνης που καλύπτει το λευκό τμήμα του ματιού και την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων. Ανάλογα με την αιτία της, μπορεί να είναι ιογενής, βακτηριακή ή αλλεργική και συνήθως εκδηλώνεται με κοκκίνισμα, δακρύρροια, εκκρίσεις, κνησμό, κάψιμο ή αίσθηση ξένου σώματος. Η ήπια ενόχληση είναι συχνή, χωρίς όμως να προκαλείται συνήθως έντονος πόνος στο μάτι. Η απλή επιπεφυκίτιδα συνήθως προκαλεί ήπια ενόχληση και όχι έντονο πόνο στο μάτι.
5.Ραγοειδίτιδα
Η ραγοειδίτιδα είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει τη φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού. Ανάλογα με το τμήμα του οφθαλμού που προσβάλλεται, διακρίνεται σε πρόσθια, ενδιάμεση, οπίσθια ραγοειδίτιδα ή πανραγοειδίτιδα. Μπορεί να σχετίζεται με αυτοάνοσα και άλλα συστηματικά φλεγμονώδη νοσήματα, με λοιμώξεις ή σπανιότερα, με τραυματισμούς και ορισμένα φάρμακα. Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή και την εντόπιση της φλεγμονής. Η πρόσθια ραγοειδίτιδα εκδηλώνεται συχνά με βαθύ πόνο στο μάτι, ερυθρότητα γύρω από τον κερατοειδή, έντονη φωτοφοβία και θόλωση της όρασης. Όταν η φλεγμονή εντοπίζεται στα βαθύτερα τμήματα του οφθαλμού, μπορεί να προκαλεί κυρίως μυγάκια, θολή ή μειωμένη όραση χωρίς απαραίτητα να συνοδεύεται από έντονο πόνο ή εμφανές κοκκίνισμα. Χωρίς έγκαιρη και κατάλληλη αντιμετώπιση, η ραγοειδίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές, όπως οίδημα της ωχράς κηλίδας, καταρράκτη, γλαύκωμα και μόνιμη βλάβη της όρασης. Για τον λόγο αυτό, η εμφάνιση οφθαλμικού πόνου, φωτοφοβίας, νέων μυοψιών ή αιφνίδιας μεταβολής της όρασης χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση.
6.Οξύ γλαύκωμα κλειστής γωνίας
Η οξεία κρίση γλαυκώματος κλειστής γωνίας αποτελεί μια επείγουσα οφθαλμολογική κατάσταση. Προκαλείται όταν η γωνία αποχέτευσης μεταξύ της ίριδας και του κερατοειδούς αποφράσσεται αιφνίδια, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η φυσιολογική απομάκρυνση του υδατοειδούς υγρού και να αυξάνεται απότομα η ενδοφθάλμια πίεση. Η κρίση εκδηλώνεται συνήθως με αιφνίδιο και πολύ έντονο πόνο στο μάτι, κοκκίνισμα, απότομη θόλωση της όρασης και την εμφάνιση έγχρωμων κύκλων ή άλω γύρω από τις φωτεινές πηγές. Ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται γύρω από το μάτι ή στο μέτωπο και να συνοδεύεται από έντονο πονοκέφαλο, ναυτία και εμετό. Η κατάσταση απαιτεί άμεση οφθαλμολογική αντιμετώπιση καθώς η παρατεταμένη αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης μπορεί να προκαλέσει γρήγορα μη αναστρέψιμη βλάβη του οπτικού νεύρου και μόνιμη απώλεια της όρασης. Για τον λόγο αυτό, η ξαφνική εμφάνιση των συγκεκριμένων συμπτωμάτων δεν πρέπει να αποδίδεται απλώς σε ημικρανία ή γαστρεντερική διαταραχή και χρειάζεται επείγουσα εξέταση.
7.Σκληρίτιδα και επισκληρίτιδα
Η επισκληρίτιδα και η σκληρίτιδα αποτελούν δύο διαφορετικές φλεγμονώδεις παθήσεις των εξωτερικών χιτώνων του ματιού. Η επισκληρίτιδα αφορά τον λεπτό ιστό που βρίσκεται ανάμεσα στον επιπεφυκότα και τον σκληρό χιτώνα και εκδηλώνεται συνήθως με εντοπισμένο ή πιο διάχυτο κοκκίνισμα, ευαισθησία και ήπια ενόχληση. Κατά κανόνα δεν προκαλεί έντονο πόνο ή ουσιαστική μείωση της όρασης και συχνά υποχωρεί χωρίς να αφήνει μόνιμες βλάβες. Η σκληρίτιδα, αντίθετα, είναι βαθύτερη και σοβαρότερη φλεγμονή του σκληρού χιτώνα. Μπορεί να προκαλεί έντονο, βαθύ πόνο στο μάτι, ο οποίος ενδέχεται να επεκτείνεται προς το μέτωπο, τον κρόταφο ή τη γνάθο και συχνά επιδεινώνεται κατά την κίνηση του οφθαλμού ή τη διάρκεια της νύχτας. Ανάλογα με τη μορφή και τη βαρύτητά της, μπορεί να συνοδεύεται από έντονη ερυθρότητα, φωτοφοβία, δακρύρροια και μείωση της όρασης. Η σκληρίτιδα συχνά συνδέεται με συστηματικά αυτοάνοσα ή ρευματολογικά νοσήματα, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ορισμένες μορφές αγγειίτιδας, αν και μπορεί επίσης να εμφανιστεί χωρίς αναγνωρίσιμη συστηματική αιτία ή, σπανιότερα, να είναι λοιμώδης. Για τον λόγο αυτό, απαιτεί πλήρη οφθαλμολογική εκτίμηση και, όταν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις, συμπληρωματικό εργαστηριακό έλεγχο ή συνεργασία με άλλες ιατρικές ειδικότητες.
8.Οπτική νευρίτιδα
Η οπτική νευρίτιδα είναι φλεγμονή του οπτικού νεύρου το οποίο μεταφέρει τα οπτικά ερεθίσματα από το μάτι προς τον εγκέφαλο. Συνήθως εκδηλώνεται με μείωση ή θόλωση της όρασης στο ένα μάτι, η οποία εξελίσσεται μέσα σε ώρες ή λίγες ημέρες. Συχνό σύμπτωμα είναι ο πόνος πίσω από το μάτι, ο οποίος συνήθως επιδεινώνεται κατά τις κινήσεις του οφθαλμού. Μπορεί επίσης να επηρεαστεί η αντίληψη των χρωμάτων, τα οποία φαίνονται λιγότερο έντονα ή πιο ξεθωριασμένα. Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό του ασθενούς και στη λεπτομερή οφθαλμολογική και νευροοφθαλμολογική εξέταση. Ανάλογα με τα συμπτώματα και τα κλινικά ευρήματα, μπορεί να ζητηθεί μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και οφθαλμικών κόγχων, τόσο για την αξιολόγηση του οπτικού νεύρου όσο και για τη διερεύνηση πιθανής υποκείμενης νευρολογικής ή φλεγμονώδους πάθησης.
9.Πόνος που προέρχεται από άλλες περιοχές
Ο πόνος που γίνεται αισθητός γύρω ή πίσω από το μάτι δεν οφείλεται πάντοτε σε πάθηση του ίδιου του οφθαλμού. Καταστάσεις όπως η ημικρανία, η αθροιστική κεφαλαλγία, ορισμένες νευραλγίες και σε κάποιες περιπτώσεις παθήσεις των παραρρίνιων κόλπων μπορεί να προκαλέσουν πόνο που αντανακλά στην οφθαλμική ή περιοφθαλμική περιοχή. Η ημικρανία για παράδειγμα, μπορεί να συνοδεύεται από φωτοφοβία, οπτικά φαινόμενα και πόνο γύρω από το μάτι, χωρίς να υπάρχει απαραίτητα πρωτοπαθής οφθαλμολογική βλάβη.
Πότε ο πόνος στο μάτι χρειάζεται άμεσο έλεγχο;
Ο πόνος στο μάτι χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική αξιολόγηση όταν είναι ξαφνικός, ιδιαίτερα έντονος ή επιδεινώνεται προοδευτικά. Επείγουσα εξέταση χρειάζεται όταν συνοδεύεται από:
- θόλωση, αιφνίδια μείωση ή απώλεια της όρασης
- έντονη φωτοφοβία ή σημαντικό κοκκίνισμα
- ισχυρό πονοκέφαλο, ναυτία ή εμετό
- διπλωπία, πτώση του βλεφάρου ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα
- τραυματισμό του ματιού ή παρουσία ξένου σώματος
- επαφή με χημική ουσία
- έντονο κοκκίνισμα και πόνο σε χρήστη φακών επαφής
- επιδείνωση του πόνου ή της όρασης μετά από οφθαλμική επέμβαση ή ενδοϋαλοειδική ένεση.
Οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο | Νικόλαος Καζαντζής
Εάν αισθάνεστε επίμονο ή έντονο πόνο στο μάτι, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από κοκκίνισμα, φωτοφοβία, θόλωση ή αιφνίδια μεταβολή της όρασης, είναι σημαντικό να εξεταστείτε έγκαιρα από οφθαλμίατρο. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για να προγραμματίσετε έναν ολοκληρωμένο οφθαλμολογικό έλεγχο με τον οφθαλμίατρο στο Αγρίνιο, Νικόλαο Καζαντζή. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την κατάλληλη αντιμετώπιση και συμβάλλει στην αποφυγή επιπλοκών που μπορεί να επηρεάσουν μόνιμα την όραση σας.
Ο οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής.
Leave a reply