10 συνήθειες που μαρτυρούν πως χρειάζεσαι προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο

Πολλές φορές οι αλλαγές στην όραση δεν εμφανίζονται με έντονα συμπτώματα, αλλά εξελίσσονται σταδιακά και περνούν απαρατήρητες. Συχνά, μικρές καθημερινές συνήθειες ή ήπιες ενοχλήσεις επιβαρύνουν τα μάτια χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε κάποια από τις παρακάτω, ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή να δώσεις στα μάτια σου την προσοχή που χρειάζονται, προγραμματίζοντας έναν προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο.

1. Κοιμάσαι με φακούς επαφής

Ο κερατοειδής δεν έχει αιμοφόρα αγγεία. Οξυγονώνεται κυρίως από τον αέρα μέσω των δακρύων. Όταν κοιμόμαστε, η παροχή οξυγόνου μειώνεται φυσιολογικά. Αν προστεθεί και ένας φακός επαφής, η οξυγόνωση περιορίζεται ακόμη περισσότερο. Η παρατεταμένη υποξία του κερατοειδούς μπορεί να οδηγήσει σε:

αυξημένο κίνδυνο μικροβιακής κερατίτιδας
φλεγμονώδεις αντιδράσεις
επιφανειακά έλκη
έντονο ερεθισμό και φωτοευαισθησία

Η μικροβιακή κερατίτιδα, αν και σχετικά σπάνια, είναι η πιο σοβαρή επιπλοκή και μπορεί να απειλήσει την όραση αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.

2. Τρίβεις συχνά τα μάτια σου

Το τρίψιμο των ματιών είναι μια πολύ συχνή, σχεδόν αντανακλαστική κίνηση ειδικά όταν υπάρχει φαγούρα ή κόπωση. Δεν είναι όμως τόσο αθώο όσο φαίνεται. Το έντονο ή επαναλαμβανόμενο τρίψιμο μπορεί να:

επιδεινώσει την αλλεργική επιπεφυκίτιδα, καθώς η μηχανική πίεση απελευθερώνει περισσότερους φλεγμονώδεις μεσολαβητές (όπως ισταμίνη)
προκαλέσει μικροτραυματισμούς στον επιπεφυκότα και στον κερατοειδή
οδηγήσει σε ερεθισμό, ερυθρότητα και παροδική θολή όραση

Σε ορισμένους ασθενείς, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση, το χρόνιο και έντονο τρίψιμο έχει συσχετιστεί με την εμφάνιση ή την επιδείνωση του κερατόκωνου, μιας πάθησης όπου ο κερατοειδής λεπταίνει και αποκτά κωνικό σχήμα. Το τρίψιμο δεν θεωρείται η μοναδική αιτία, αλλά φαίνεται να λειτουργεί ως επιβαρυντικός παράγοντας.

3. Δεν φοράς ποτέ γυαλιά ηλίου

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV) δεν προκαλεί άμεσο σύμπτωμα στις περισσότερες καθημερινές συνθήκες. Η επίδρασή της είναι κυρίως αθροιστική καθώς μικρές, επαναλαμβανόμενες δόσεις έκθεσης συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Η μακροχρόνια έκθεση στην UV έχει συσχετιστεί με:

καταρράκτη, ιδιαίτερα φλοιώδους τύπου
πτερύγιο και άλλες εκφυλιστικές αλλοιώσεις του επιπεφυκότα
αυξημένο οξειδωτικό στρες στον αμφιβληστροειδή, που θεωρείται επιβαρυντικός παράγοντας για την εκφύλιση ωχράς κηλίδας
πρόωρη γήρανση του δέρματος των βλεφάρων

Σε συνθήκες έντονης αντανάκλασης της υπεριώδους ακτινοβολίας, όπως στο χιόνι, στη θάλασσα ή σε μεγάλο υψόμετρο, μπορεί να εμφανιστεί φωτοκερατίτιδα, μια οξεία φλεγμονή του κερατοειδούς με πόνο, δακρύρροια και φωτοευαισθησία, που θυμίζει «ηλιακό έγκαυμα» στο μάτι.

4. Περνάς πολλές ώρες μπροστά σε οθόνες χωρίς διάλειμμα

Η παρατεταμένη χρήση υπολογιστή, κινητού ή tablet συνδέεται με το λεγόμενο σύνδρομο ψηφιακής κόπωσης. Δεν πρόκειται για οργανική πάθηση που προκαλεί μόνιμη βλάβη στον οφθαλμό, αλλά για λειτουργική επιβάρυνση του οπτικού συστήματος, που σχετίζεται με τον τρόπο και τη διάρκεια χρήσης των οθονών. Όταν κοιτάμε οθόνη για πολλές ώρες:

μειώνεται ο ρυθμός βλεφαρισμού, με αποτέλεσμα αυξημένη εξάτμιση των δακρύων.
οι οφθαλμικοί μύες παραμένουν σε συνεχή προσπάθεια προσαρμογής (εστίαση κοντά).
συχνά υιοθετείται κακή στάση σώματος, που επιβαρύνει αυχένα και κεφάλι.

Το αποτέλεσμα είναι συμπτώματα όπως ξηρότητα, παροδική θολή όραση και πονοκέφαλος.

5. Πίνεις λίγο νερό

Η επαρκής ενυδάτωση δεν είναι απλώς θέμα γενικής ευεξίας. Μπορεί να συμβάλλει και στη σωστή λειτουργία της οφθαλμικής επιφάνειας, καθώς το δακρυϊκό φιλμ, δηλαδή το λεπτό στρώμα που καλύπτει την επιφάνεια του ματιού, βοηθά στη διατήρηση καθαρής όρασης και άνεσης. Το δακρυϊκό φιλμ αποτελείται από τρεις λειτουργικές στοιβάδες που συνεργάζονται μεταξύ τους:

Λιπιδική στοιβάδα: περιορίζει την εξάτμιση των δακρύων
Υδατοειδής στοιβάδα: ενυδατώνει την οφθαλμική επιφάνεια και περιέχει προστατευτικούς παράγοντες
Βλεννώδης στοιβάδα: βοηθά τα δάκρυα να απλώνονται ομοιόμορφα, ώστε η επιφάνεια του κερατοειδούς να παραμένει λεία

Όταν η πρόσληψη υγρών είναι ανεπαρκής, σε ορισμένα άτομα η οφθαλμική επιφάνεια μπορεί να γίνεται πιο ευάλωτη σε ερεθισμό ή αίσθημα ξηρότητας. Αυτό είναι πιο πιθανό να γίνει αισθητό όταν συνυπάρχουν παράγοντες όπως πολύωρη χρήση οθονών, κλιματισμός, φακοί επαφής ή ήδη υπάρχουσα τάση για ξηροφθαλμία.

Σε ορισμένα άτομα, όταν η πρόσληψη υγρών είναι περιορισμένη, η οφθαλμική επιφάνεια μπορεί να γίνεται πιο ευάλωτη με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ευκολότερα αίσθημα ξηρότητας, ερεθισμού ή κόπωσης στα μάτια. Τα συμπτώματα αυτά γίνονται συχνά πιο αισθητά όταν συνυπάρχουν επιβαρυντικοί παράγοντες, όπως η πολύωρη χρήση οθονών, η χρήση κλιματισμού, το ξηρό περιβάλλον, η χρήση φακών επαφής ή μια προϋπάρχουσα τάση για ξηροφθαλμία.

6. Αγνοείς μικρές διαταραχές όρασης

Είναι πολύ συχνό να «συνηθίζουμε» μικρές αλλαγές στην όραση και να τις «βαφτίζουμε φυσιολογικές», ειδικά όταν έρχονται σταδιακά ή εμφανίζονται μόνο κάποιες ώρες της ημέρας. Στην πράξη, όμως, αυτά τα σημάδια είναι συχνά το πρώτο μήνυμα ότι κάτι χρειάζεται αξιολόγηση. Ενδείξεις που αξίζουν προσοχή:

ελαφριά θολούρα, ιδιαίτερα όταν επιμένει ή επανέρχεται
«μυγάκια», δηλαδή μικρές σκιές που κινούνται με το βλέμμα
φωτοευαισθησία ή ενόχληση στο έντονο φως
πονοκέφαλοι μετά από διάβασμα ή εργασία σε οθόνη

7. Φοράς τα ίδια γυαλιά για χρόνια χωρίς έλεγχο

Η όραση δεν παραμένει σταθερή κατά την διάρκεια της ζωής μας. Μικρές αλλαγές στη μυωπία, την υπερμετρωπία ή τον αστιγματισμό μπορεί να γίνονται τόσο σταδιακά, που απλώς προσαρμόζεσαι μέχρι να αρχίσεις να κουράζεσαι χωρίς να καταλαβαίνεις το γιατί. Ένα παλιό ή ακατάλληλο «νούμερο» μπορεί να οδηγήσει σε:

οπτική κόπωση, ιδιαίτερα στο τέλος της ημέρας
πονοκέφαλο ή βάρος γύρω από τα μάτια
ζάλη ή δυσφορία σε οθόνες/οδήγηση
μειωμένη απόδοση στο διάβασμα και στη συγκέντρωση

Συχνά, ο ασθενής δεν θα πει «δεν βλέπω». Θα περιγράψει κάτι πιο έμμεσο όπως, «κουράζονται τα μάτια μου», «με πιάνει πονοκέφαλος», «δεν αντέχω πολλή ώρα στον υπολογιστή» ή «χάνω τη συγκέντρωσή μου στο διάβασμα».

Για τον λόγο αυτό ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος δεν περιορίζεται στην αλλαγή φακών. Επιβεβαιώνει ότι η διόρθωση ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες, αξιολογεί τη συνολική υγεία των ματιών και μπορεί να αναδείξει έγκαιρα καταστάσεις που στα αρχικά στάδια δεν δίνουν πάντα σαφή συμπτώματα.

8. Δεν χρησιμοποιείς ποτέ τεχνητά δάκρυα

Σε πολλές καθημερινές συνθήκες, τα μάτια «στεγνώνουν» πιο εύκολα απ’ όσο νομίζουμε. Ο κλιματισμός μειώνει την υγρασία του αέρα, οι οθόνες μειώνουν τον ρυθμό βλεφαρισμού και η ατμοσφαιρική ρύπανση ερεθίζει την οφθαλμική επιφάνεια. Το αποτέλεσμα είναι ότι το δακρυϊκό φιλμ γίνεται πιο ασταθές και η φυσική ενυδάτωση δεν επαρκεί πάντα. Σε αυτές τις συνθήκες, τα τεχνητά δάκρυα μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά, γιατί:

ενισχύουν τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ
μειώνουν ξηρότητα, καύσο και αίσθηση «άμμου»
βελτιώνουν την άνεση σε οθόνες και κλιματισμό

9. Δεν κάνεις προληπτικό έλεγχο

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να περιμένουμε «να εμφανιστεί κάτι» για να πάμε στον οφθαλμίατρο. Στην πράξη, αρκετές οφθαλμικές παθήσεις μπορούν να εξελίσσονται για χρόνια με ελάχιστα ή καθόλου συμπτώματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:

γλαύκωμα, όπου μπορεί να υπάρχει προοδευτική απώλεια περιφερικής όρασης χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτή
πρώιμες αλλοιώσεις του αμφιβληστροειδούς, όπως αλλαγές που σχετίζονται με ηλικία, διαβήτη ή υπέρταση, οι οποίες συχνά δεν δίνουν ενοχλήματα στα αρχικά στάδια

Στον προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο μπορούν να αξιολογηθούν παράμετροι όπως η ενδοφθάλμια πίεση, το οπτικό νεύρο και ο αμφιβληστροειδής, ώστε να εντοπιστούν πρώιμες αλλαγές και να τεθεί έγκαιρα πλάνο παρακολούθησης ή θεραπείας.

10. Πιστεύεις ότι «δεν έχεις επιλογή» επειδή δεν μπορείς να κάνεις laser

Το ότι δεν είσαι κατάλληλος/η για διαθλαστικό laser δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει λύση. Η σύγχρονη οφθαλμολογία διαθέτει εναλλακτικές, που επιλέγονται εξατομικευμένα μετά από πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να εξεταστούν:

Εναλλακτικές διαθλαστικές τεχνικές, όταν υπάρχει σαφής ένδειξη και πληρούνται τα κριτήρια ασφάλειας.
Αντικατάσταση του φυσικού φακού με ενδοφακό, σε συγκεκριμένες ηλικίες ή όταν συνυπάρχουν άλλες ανάγκες, όπως πρεσβυωπία ή καταρράκτης.
Βελτιστοποίηση της διόρθωσης με γυαλιά ή φακούς επαφής, όταν αυτή αποτελεί την καταλληλότερη και ασφαλέστερη επιλογή.

Έτσι, η απόφαση δεν βασίζεται απλώς στο αν «γίνεται ή δεν γίνεται laser», αλλά στο ποια λύση είναι πραγματικά ασφαλής, ρεαλιστική και κατάλληλη για κάθε μάτι.

Επικοινωνήστε μαζί μας για προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο

Ορισμένα οφθαλμολογικά συμπτώματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως παροδικά, καθώς μπορεί να σχετίζονται με καταστάσεις που χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Εάν εμφανίσετε ξαφνική μείωση της όρασης, έντονο πόνο, επίμονη ερυθρότητα, λάμψεις φωτός, αιφνίδια αύξηση στα «μυγάκια» ή σημαντική ξηρότητα που δεν υποχωρεί, είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε άμεσα με οφθαλμίατρο.

Παράλληλα, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν ενοχλήσεις, ο τακτικός προληπτικός έλεγχος συμβάλλει στην έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων και στη διατήρηση της υγείας των ματιών. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για να προγραμματίσετε τον οφθαλμολογικό σας έλεγχο με τον οφθαλμίατρο στο Αγρίνιο, Νικόλαο Καζαντζή.

Ο Οφθαλμίατρος στο Αγρίνιο, Νικόλαος Καζαντζής

10 συνήθειες που μαρτυρούν πως χρειάζεσαι προληπτικό οφθαλμολογικό έλεγχο